Αυτά τα μάγουλα που ξεχνούν πώς να σταθούν

Υπάρχει μια κούραση που ο ύπνος δεν φαίνεται να αγγίζει. Ξυπνάτε, και ο καθρέφτης δείχνει τις ίδιες σκιές κάτω από τα μάτια σας, το ίδιο ελαφρύ βαθούλωμα εκεί όπου το μάγουλο κάποτε στεκόταν γεμάτο και ήρεμο. Λίγο περισσότερο νερό, σκέφτεστε. Μια πιο πλούσια κρέμα. Άλλη μια νύχτα νωρίς στο κρεβάτι. Κι όμως το περίγραμμα του ματιού κρατά τη σκιά του, και το δέρμα, από κάτω, μοιάζει να βυθίζεται αντί να ξεκουράζεται. Αν όλα αυτά σας είναι οικεία, ίσως στέκεστε στο κατώφλι μιας πολύ παλιάς συζήτησης για το βάθος και το απόθεμα. Ίσως. Το να αναγνωρίσετε το σημάδι δεν είναι το ίδιο με το να ξέρετε τι θέλει να πει.

Ένας χάρτης χαραγμένος στο πρόσωπο

Εδώ και πενήντα χρόνια, διαβάζουμε τα πρόσωπα όπως δίδασκαν οι αρχαίες παραδόσεις: όχι ως μια επιφάνεια προς διόρθωση, αλλά ως έναν χάρτη. Κάθε περιοχή αντιστοιχεί σε ένα από τα πέντε στοιχεία. Οι κρόταφοι μιλούν για το Ξύλο, το μέτωπο για τη Φωτιά, η μύτη και το κέντρο για τη Γη, το σαγόνι για το Μέταλλο. Και τα μάγουλα, με την τρυφερή ιδιοσυγκρασία κάτω από τα μάτια, ανήκουν στο Νερό.

Το Νερό είναι το στοιχείο του χειμώνα και του βάθους. Είναι το βαθύ απόθεμα, εκείνος ο ήσυχος τόπος από τον οποίο αντλούμε χωρίς ποτέ να τον βλέπουμε, η πηγή της γαλήνης και της ηρεμίας όταν είναι γεμάτο. Όταν αυτό το απόθεμα χαμηλώνει, τα σημάδια που αφήνει είναι διακριτικά και αδιαμφισβήτητα για ένα ασκημένο μάτι. Τα μάγουλα χάνουν το μαξιλάρι τους. Οι μαύροι κύκλοι μαζεύονται κάτω από τα μάτια. Η σκιά εγκαθίσταται εκεί όπου έπεφτε το φως, και ένα ελαφρύ βαθούλωμα εμφανίζεται, μια όψη κάτι που τραβιέται προς τα κάτω και δεν έχει ακόμη αναπληρωθεί. Αυτό εννοούμε όταν μιλάμε για ένα δέρμα που βαθαίνει.

Έτσι, οι μαύροι κύκλοι που αντιμετωπίζατε ως ατέλεια, το σακουλάκι κάτω από το μάτι που προσπαθήσατε να λειάνετε, η ξηρότητα που καμία κρέμα δεν καταπραΰνει εντελώς, αυτό το κουρασμένο και βυθισμένο υπόβαθρο που επιμένει μετά από έναν καλό ύπνο, ίσως δεν είναι μια σειρά από μικρά ξεχωριστά ελαττώματα. Διαβασμένα μαζί, στα μάγουλα και κάτω από τα μάτια, συγκεντρώνονται σε μία μόνο λέξη. Αυτή η λέξη, στη γλώσσα των στοιχείων, είναι το Νερό.

Τι ζητά η σκιά

Είναι χρήσιμο να καταλάβουμε τι είναι το Νερό πριν αποφασίσουμε τι σημαίνει η σκιά του. Αυτό το στοιχείο κρατά τα βαθιά αποθέματα του σώματος, εκείνο το κομμάτι σας που φυλάσσεται ως παρακαταθήκη για τη στιγμή που θα χρειαστεί. Σε ισορροπία, χαρίζει γαλήνη και μια ήρεμη, σταθερή ηρεμία. Σε περίσσεια, στρέφεται προς τον φόβο και μια βαθιά εξάντληση, από εκείνες που ζουν κάτω από τη συνηθισμένη κούραση. Κι όταν το ίδιο το απόθεμα χαμηλώνει, το πρόσωπο είναι συχνά το πρώτο μέρος όπου αυτό φαίνεται: τα μάγουλα αδειάζουν από την πληρότητά τους, η περιοχή κάτω από το μάτι σκουραίνει, το βαθούλωμα εμφανίζεται. Είναι το σημάδι μιας εξάντλησης κάτι που φυλάσσεται σε βάθος, και ζητά να διαβαστεί ως τέτοιο, με τρυφερότητα, ως ένδειξη μάλλον παρά ως παράπονο.

Γι’ αυτό μια ακόμη κρέμα ματιών σπάνια λύνει το ζήτημα. Μια κρέμα απευθύνεται στην επιφάνεια όπου εμφανίζεται η σκιά. Αλλά αν η σκιά είναι το Νερό που μιλά για το απόθεμά του, τότε δείχνει πέρα από το δέρμα, προς κάτι που το δέρμα απλώς αναφέρει. Το βαθούλωμα στο μάγουλο δεν είναι ελάττωμα του μαγούλου. Είναι το στοιχείο του βάθους που σας λέει, στη μόνη γλώσσα που διαθέτει ένα πρόσωπο, ότι αυτό που έπρεπε να φυλάσσεται ως απόθεμα αντλήθηκε και δεν αποκαταστάθηκε.

Τα λέμε όλα αυτά με προσοχή, γιατί ένα πρόσωπο είναι ένα λεπτό κείμενο και ένα σημάδι δεν είναι ποτέ παρά μια ένδειξη. Μαλλιά βαριά και άτονα μπορεί να συνοδεύουν ένα χαμηλό απόθεμα· ένα βάρος που εγκαθίσταται στα πόδια επίσης. Κανένα από αυτά, ωστόσο, μόνο του ή μαζί, δεν βγάζει ετυμηγορία. Τα πρόσωπα δανείζονται το ένα από το άλλο. Αυτό που μοιάζει με Νερό στα μάγουλα μπορεί να επηρεάζεται από ένα γειτονικό στοιχείο, και μόνο ένας άνθρωπος που έχει περάσει χρόνια διαβάζοντας αυτούς τους χάρτες ξέρει να ξεχωρίσει την ομοιότητα από την αλήθεια. Αυτό που μπορείτε να κάνετε είναι να παρατηρήσετε. Αυτό που δεν μπορείτε να κάνετε, με κάθε ειλικρίνεια, είναι να συμπεράνετε.

Αφήστε λοιπόν τη σκιά να είναι μια ερώτηση μάλλον παρά ένα ελάττωμα. Αν τα μάγουλά σας έχουν αρχίσει να ξεχνούν πώς να σταθούν, αν το φως κάτω από τα μάτια σας έχει θαμπώσει και το δέρμα εκεί μοιάζει να βυθίζεται, ίσως διαβάζετε το στοιχείο του βάθους. Ίσως. Κι αυτή η αναγνώριση, όσο διακριτική κι αν είναι, είναι το σημείο όπου αρχίζει κάθε αληθινή κατανόηση.