Αυτή η έγνοια που εγκαθίσταται στο κέντρο

Κάποιοι άνθρωποι κρατούν ολόκληρο το δωμάτιο. Είναι εκείνοι που θυμούνται ποιος πίνει τον καφέ του σκέτο, που προσέχουν την άδεια καρέκλα, που κρατούν ένα σπίτι όρθιο με εκατό μικρές φροντίδες για τις οποίες κανείς δεν τους ευχαριστεί ποτέ. Στην αρχαία ανάγνωση των πέντε στοιχείων, αυτή είναι η υπογραφή της Γης: το κέντρο, η συγκομιδή, η ζεστασιά του τέλους του καλοκαιριού που ωριμάζει τα πάντα και δεν ζητά τίποτα. Η Γη είναι η φύση που τρέφει. Είναι επίσης η φύση που πιο εύκολα γυρίζει μια μόνη σκέψη μέχρι να τη λειάνει.

Η φροντίδα που γλιστρά στην επανάληψη

Η παράδοση τοποθετούσε κάθε ιδιοσυγκρασία στην καρδιά ενός στοιχείου, και έδινε σε κάθε στοιχείο ένα συναίσθημα που το γνωρίζει καλύτερα από τα άλλα. Το Ξύλο γνωρίζει την ορμή. Η Φωτιά γνωρίζει τη χαρά. Το Μέταλλο γνωρίζει μια καθαρή και σιωπηλή θλίψη. Το Νερό γνωρίζει το βάθος και την έλξη της ακινησίας. Η Γη γνωρίζει τη φροντίδα, και η σκιά της φροντίδας είναι η έγνοια.

Όχι η ζωηρή και περαστική μορφή. Η αργή μορφή. Η συζήτηση που ξαναπαίζεται στον δρόμο της επιστροφής. Το μήνυμα που ξαναδιαβάζεται τέσσερις φορές πριν σταλεί. Αυτό το απαλό και κυκλικό γύρισμα που τα αρχαία κείμενα ονόμαζαν υπερβολική σκέψη, όταν ένα γενναιόδωρο πνεύμα σταματά να τρέφει τους άλλους και αρχίζει, αθόρυβα, να τρέφεται από τον εαυτό του. Μια φύση Γης το κάνει αυτό από αγάπη, και ακριβώς γι’ αυτό είναι τόσο δύσκολο να το αφήσει. Δεν βασανίζεστε χωρίς λόγο. Κρατάτε τους πάντες ταυτόχρονα, και ξεχνάτε να καθίσετε κι εσείς ανάμεσά τους.

Υπάρχει μια εποχή γι’ αυτό, και η παράδοση το ήξερε. Το τέλος του καλοκαιριού, το σημείο καμπής του χρόνου, ανήκει στη Γη: η στιγμή που το φως είναι ακόμα χρυσαφένιο αλλά ήδη γέρνει. Είναι μια εποχή συγκέντρωσης, σταθερότητας πριν από τη δροσιά. Μια φύση φτιαγμένη γι’ αυτή την εποχή είναι φτιαγμένη για να κρατά και να διατηρεί. Το δόσιμο και η συνήθεια είναι μία και μόνη κίνηση. Ό,τι αποκαθιστά το ένα, αποκαθιστά και το άλλο.

Εκεί που ακουμπά στο πρόσωπο

Το αρχαίο πλαίσιο διάβαζε το πρόσωπο σαν τοπίο, και έδινε σε κάθε στοιχείο τη δική του χώρα. Η Γη είναι το κέντρο: τη μύτη, το επίπεδο των παρειών που την περιβάλλει, την τρυφερή ιδιοσυγκρασία ανάμεσα στα φρύδια όπου το πρόσωπο συγκεντρώνεται. Εκεί μια φύση Γης τείνει να φανερώνεται, και εκεί μια εποχή επανάληψης τείνει να ακουμπήσει πρώτα.

Μαθαίνει κανείς να γνωρίζει τους γείτονες μέσα από την αντίθεση. Το Ξύλο στέκεται στους κροτάφους και στο μέτωπο, γρήγορο να λάμψει, γρήγορο να βγάλει μια φωτεινή μεμβράνη από το απόγευμα κιόλας. Η Φωτιά ζει ψηλά στο μέτωπο και χρωματίζεται, θερμή και γρήγορα αναμμένη. Το Μέταλλο σχεδιάζεται στο σαγόνι και στις λεπτές ακμές, επιρρεπές στην ξηρότητα, σε μια εκλεπτυσμένη και σχεδόν χάρτινη ηρεμία. Το Νερό αργοπορεί κάτω από τα μάτια, στις παρειές και στη σκιά μιας άγρυπνης νύχτας, όλο βάθος και υπόγειο ρεύμα. Και η Γη κρατά τη μέση, το σταθερό κέντρο που μοιάζει είτε καλά θρεμμένο και γαλήνιο, είτε λίγο βαρύ, λίγο κουρασμένο, όταν το πνεύμα έχει σηκώσει περισσότερα από το μερίδιό του.

Ένα πρόσωπο σπάνια μιλά με μία μόνο φωνή. Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε ένα μείγμα, ένα στοιχείο μπροστά, ένα άλλο ακριβώς πίσω. Αλλά όταν το κέντρο του προσώπου σας είναι το μέρος που σας προδίδει πρώτο, όταν εκεί διαβάζεται μια δύσκολη εβδομάδα πριν από οπουδήποτε αλλού, αξίζει να αναρωτηθείτε αν η Γη είναι η φύση που σας δόθηκε για σύντροφος.

Αφήνοντας τη σκέψη

Η παράδοση δεν αντιμετώπισε ποτέ την έγνοια ως ελάττωμα για το οποίο πρέπει να επιπλήξετε κάποιον. Την αντιμετώπιζε ως ένα στοιχείο σε ανισορροπία, και την ισορροπία ως κάτι που μπορεί να καλλιεργηθεί, όπως καλλιεργεί κανείς ένα χώμα αντί να το πολεμά. Ο ρυθμός αντί για τη βιασύνη. Η ζεστασιά αντί για την πίεση. Αληθινή τροφή, αληθινή ξεκούραση, μια τελετουργία αρκετά αργή ώστε το πνεύμα να έχει πού να ακουμπήσει. Οι κινήσεις που γαληνεύουν μια φύση Γης είναι εκείνες που επιστρέφουν στο κέντρο τη σταθερότητά του, και αφήνουν ένα γενναιόδωρο πνεύμα να θυμηθεί ότι έχει κι εκείνο το δικαίωμα να τραφεί.

Το να ξέρετε ποιο στοιχείο είναι δικό σας είναι το σημείο εκκίνησης αυτής της φροντίδας. Είναι γραμμένο σε κάτι που ήδη κουβαλάτε, καθαρά, από την ημέρα της γέννησής σας, και δεν κοστίζει τίποτα να το διαβάσετε. Είτε η έγνοια που εγκαθίσταται στο κέντρο είναι η εποχή σας που περνά είτε η φύση σας που μιλά, η πρώτη τρυφερότητα είναι απλώς να ξέρετε ποιο πρόσωπο κοιτούσατε από την αρχή.