Να γαληνέψετε μια φύση που μηρυκάζει

Υπάρχει ένα είδος φύσης που γυρίζει τα πράγματα λίγο περισσότερο από τις άλλες. Το αναγνωρίζετε μέσα σας πολύ πριν το ονομάσει κανείς: η σκέψη που επιστρέφει το βράδυ στο ίδιο αυλάκι, η έγνοια που φωλιάζει στο βάθος της κοιλιάς, ο τρόπος που μια απόφαση ήδη παρμένη ξαναπαίζεται άλλη μία φορά πριν τον ύπνο. Στην παλιά ανάγνωση των πέντε στοιχείων, αυτή είναι η υπογραφή μιας ιδιοσυγκρασίας που γέρνει προς τη φροντίδα των άλλων και του σπιτιού — και η γλύκα της, και η δυσκολία της, είναι ένας και ο ίδιος μηρυκασμός.

Το πρόσωπο που βαραίνει

Μια φύση υπερβολικά συλλογισμένη τείνει να φανερώνεται στο κέντρο του προσώπου. Εκεί, γύρω από τη μύτη και πάνω στο γεμάτο των παρειών, η Γη κρατά τη βάση της· κι όταν μηρυκάζει, αυτή η βάση γίνεται βαριά — μια όψη που χάνει τη λάμψη της, ένα ελαφρύ πρήξιμο το πρωί, ένα βάρος που επιμένει εκεί όπου η ξεκούραση δεν το σήκωσε. Είναι η κλασική ανάγνωση της Γης: η σταθερότητα που καθησυχάζει τους πάντες γύρω της, και, όταν γυρίζει ατέλειωτα, η έγνοια που πυκνώνει και εγκαθίσταται. Γι’ αυτό τα παλιά κείμενα συνέδεαν αυτό το στοιχείο με τις ενδιάμεσες εποχές, τους καιρούς του περάσματος, την ανησυχία που ξεχειλίζει σε μηρυκασμό.

Όμως η έγνοια σπάνια μένει στη θέση της. Αφημένη να γυρίζει, δανείζεται τη γλώσσα των γειτόνων της. Μπορεί να τραβήξει προς τη σκιά του Νερού, κάτω από τα μάτια, όπου η κούραση βαθαίνει και σκοτεινιάζει. Μπορεί να ξεράνει τη λεπτότητα του Μετάλλου στο σαγόνι, η εγκράτεια να γίνει αυστηρότητα. Αυτό που διαβάζετε, σε κάθε περίπτωση, είναι η ίδια σκέψη που δεν κατασταλάζει. Το παραδοσιακό πλαίσιο δεν βλέπει εκεί ξεχωριστά παράπονα. Βλέπει μία μόνο φύση που ανησυχεί, και θέτει ένα μόνο ήρεμο ερώτημα: τι γαληνεύει.

Προς τι στρέφεται μια συλλογισμένη φύση

Παρατηρήστε κάποιον αυτής της ιδιοσυγκρασίας μια μέρα στενοχώριας και θα δείτε την απάντηση χωρίς να σας την πει κανείς. Χρειάζεται ζεστασιά πριν απ’ όλα — όχι το βάρος που αποκοιμίζει, η παράδοση είναι κατηγορηματική εδώ, αλλά τη γλυκιά ζεστασιά ενός σιγομαγειρεμένου φαγητού, ενός καλοτακτοποιημένου δωματίου, μιας σταθερής ώρας που επιστρέφει κάθε μέρα στην ίδια θέση. Αναζητά το καθησυχαστικό συνηθισμένο, τον προβλέψιμο ρυθμό, τη γείωση μιας καθημερινότητας που δεν ξεγλιστρά.

Και στρέφεται προς το γλυκό. Είναι το αρχαιότερο σημείο αναφοράς. Εκεί όπου μια πιο ζωηρή φύση θέλει το ξινό ή το πικρό, η συλλογισμένη φύση πηγαίνει, σχεδόν χωρίς να το σκεφτεί, προς τις γλυκές και θρεπτικές γεύσεις της σοδειάς — την κολοκύθα και το καρότο, το κεχρί και το ρύζι, το κάστανο, τις ρίζες που ψήνονται αργά και κρατούν το σώμα. Στην αντιστοιχία των γεύσεων, το γλυκό είναι η γεύση που μαζεύει το κέντρο και το τρέφει. Ένα μπολ πηχτής σούπας, μια χλιαρή κομπόστα, ένα ψωμί που χορταίνει: δεν είναι γιατρειά αλλά μαγειρική, το τραπέζι που μια συλλογισμένη φύση έστρωνε πάντα για τον εαυτό της όταν οι εποχές άλλαζαν χέρια.

Οι τελετουργίες τακτοποιούνται γύρω από το ίδιο ένστικτο. Να τρώει κανείς σε σταθερή ώρα κι όχι κατά το φύσημα της έγνοιας. Να τελειώνει ένα πράγμα πριν αρχίσει ένα άλλο. Να αφήνει τη σκέψη το βράδυ αντί να την ξαναπιάνει. Τίποτε απ’ όλα αυτά δεν είναι θεαματικό. Η παλιά σοφία μιας συλλογισμένης ιδιοσυγκρασίας είναι σοφία μικρών γειώσεων — λίγο λιγότερες στροφές, λίγο πιο στέρεη ιδιοσυγκρασία — επαναλαμβανόμενες ώσπου τα χαρακτηριστικά να κατασταλάξουν και το δέρμα, στο κέντρο του προσώπου, να ξαναβρεί τον καθαρό του τόνο.

Υπάρχει σε αυτό μια πιο λεπτή τέχνη, που το τραπέζι και η σταθερή ώρα δεν μπορούν να την αγγίξουν εντελώς μόνες τους. Το να ξέρει κανείς πόση έγνοια κουβαλά μια φύση, πού ξεστράτισε στους γείτονές της, και ποια γαλήνη ανήκει σε ποια εποχή, είναι μια ανάγνωση ολόκληρου του ανθρώπου — εκείνη που ένα εκπαιδευμένο χέρι ήξερε πάντα να παίρνει με μια μόνο ματιά, χωρίς βιασύνη. Μια συλλογισμένη φύση που αποκαταστάθηκε δεν είναι ποτέ αποκοιμισμένη ως την αδιαφορία. Είναι επαναφερμένη στο σημείο όπου η σταθερότητά της γίνεται, για άλλη μία φορά, ολότελα δική της.

Κάθε φύση κουβαλά το δικό της κλίμα, και το δικό σας ορίστηκε την ημέρα της γέννησής σας. Πριν αποφασίσετε τι χρειάζεται γαλήνεμα και τι χρειάζεται κράτημα, αξίζει να μάθετε ποιο στοιχείο διαβάζετε — την έγνοια που εγκαθίσταται στο κέντρο, ή ένα εντελώς άλλο, που κουβαλά μια σκέψη η οποία δεν ήταν ποτέ πραγματικά δική του.