Τι σταμάτησαν να κάνουν

Κάτι μετακινήθηκε στον δημόσιο λόγο για το πρόσωπο, και έγινε γρήγορα.

Επί είκοσι χρόνια, η συζήτηση αφορούσε όσα προσθέτουμε: τις τεχνικές, τα πρωτόκολλα, τις θεραπείες. Εδώ και μερικά χρόνια, ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης αφορά όσα σταματάμε. Γυναίκες που η εικόνα τους είναι το επάγγελμά τους λένε δημόσια ότι σταμάτησαν, ότι δεν θα ξαναρχίσουν, και ότι στράφηκαν σε κάτι πιο αργό.

Δεν είναι ακόμη μία μόδα. Είναι αλλαγή στρατοπέδου του κύρους.

Τα τρία επιχειρήματα που επανέρχονται

Είναι αξιοσημείωτα σταθερά, όποια κι αν είναι τα πρόσωπα.

Το πρώτο είναι αισθητικό. Ένα πρόσωπο που συντηρείται σύμφωνα με την επικρατούσα λογική καταλήγει να μοιάζει με άλλα πρόσωπα που συντηρούνται με τον ίδιο τρόπο. Η σύγκλιση είναι το πρόβλημα: αυτό που έπρεπε να ξεχωρίζει, ομογενοποιεί.

Το δεύτερο είναι χρονικό. Η συντήρηση δημιουργεί τη δική της εξάρτηση. Δεν μπορείτε να σταματήσετε χωρίς να φανεί η διαφορά, κι αυτό μετατρέπει μια στιγμιαία επιλογή σε δέσμευση αορίστου χρόνου.

Το τρίτο είναι πιο ενδιαφέρον γιατί διατυπώνεται σχεδόν πάντα με τον ίδιο τρόπο: αυτό που πραγματικά άλλαξε το πρόσωπό τους δεν ήταν στο πρόσωπο. Ήταν ο ύπνος, ο ρυθμός, όσα έπαψαν να επιβάλλουν στο σώμα τους. Το λένε συχνά με ειλικρινή έκπληξη.

Γιατί αυτό το επιχείρημα είναι το σωστό

Επειδή μπορεί να το επαληθεύσει ο καθένας, όχι μόνο όσοι το έχουν επάγγελμα.

Ένα πρόσωπο είναι μια επιφάνεια που αναδύεται. Δείχνει ό,τι κάνει το υπόλοιπο. Ένας χρόνος κακού ρυθμού διαβάζεται πάνω του, ένας χρόνος καλού ρυθμού επίσης, και καμία παρέμβαση στην επιφάνεια δεν αλλάζει ό,τι εκφράζει η επιφάνεια.

Είναι μια παλιά παρατήρηση, που όλες οι παραδόσεις ομορφιάς είχαν κάνει πριν αποκτήσουν το παραμικρό τεχνικό μέσο, και που ο εικοστός αιώνας έβαλε στην άκρη επειδή είχε κάτι καλύτερο να προτείνει. Επιστρέφουμε σε αυτήν επειδή τα αποτελέσματα του άλλου δρόμου είναι πλέον ορατά σε μια ολόκληρη γενιά.

Τι δεν έχει λύσει ακόμη αυτό το κίνημα

Έχει τη σωστή αρχή και όχι ακόμη το σωστό κλειδί.

Το να στραφείτε στον τρόπο ζωής είναι σωστό. Αλλά «ο τρόπος ζωής» δεν είναι οδηγία: είναι κατηγορία. Να κοιμάστε περισσότερο, να κινείστε, να τρώτε καλύτερα, να μειώνετε — αυτές οι συμβουλές ισχύουν για όλους και αρκούν σχεδόν για κανέναν, γιατί δεν λένε τι, για ποιον, ούτε πόσο.

Αποτέλεσμα: πολλοί κάνουν τη στροφή, εφαρμόζουν γενικές συστάσεις, πετυχαίνουν μια πραγματική βελτίωση και μετά ένα πλατό, και συμπεραίνουν ότι έφτασαν στο όριο. Έφτασαν στο όριο του γενικού.

Τι έρχεται μετά

Το επόμενο ερώτημα είναι αυτό του εξατομικευμένου, και τίθεται ήδη παντού αλλού: στον αθλητισμό, στη διατροφή, στον ύπνο, έχουμε πάψει εδώ και καιρό να πιστεύουμε σε ένα μοναδικό πρωτόκολλο.

Για το πρόσωπο, το κλειδί του εξατομικευμένου υπάρχει και είναι πολύ παλιό: είναι η λογική που ανήκει στον καθένα — αυτό που εξηγεί γιατί δύο άνθρωποι της ίδιας ηλικίας, στην ίδια πόλη, με την ίδια υγιεινή, δεν γερνούν καθόλου με τον ίδιο τρόπο.

Δεν παρατηρείται ούτε δηλώνεται. Διαβάζεται από την αρχή, και είναι το μόνο πράγμα που λείπει από ένα κίνημα που κατά τα άλλα έχει απόλυτο δίκιο.