Ouder worden in de openbaarheid
Sommige vrouwen doorkruisen de decennia onder de schijnwerpers zonder dat hun gezicht ophoudt het hunne te zijn. Wat zij doen, en wat dat vraagt.
Ouder worden is één ding. Ouder worden voor mensen die u kenden toen u vijfentwintig was, is iets anders — en het is een situatie die maar heel weinig beroepen opleggen.
Wat het onderwerp leerzaam maakt, is dat de beelden beschikbaar zijn. U kunt over dertig of veertig jaar vergelijken wat verschillende strategieën opleveren — iets wat voor de meeste mensen onmogelijk is.
Twee trajecten, duidelijk verschillend
Het eerste bestaat uit het verdedigen van een beeld. U houdt een lijn vast, corrigeert gaandeweg, houdt de afstand tot een referentiepunt in het verleden zo klein mogelijk.
Dit traject werkt lang, en het faalt altijd op dezelfde manier: door een opstapeling van verschuiving. Op een gegeven moment vertelt het gezicht niet langer een persoon, maar een inspanning — en de inspanning is wat u het eerst leest.
Het tweede bestaat uit het gezicht laten gaan waar het heen gaat, terwijl u zorgt voor wat het voedt. Dit traject levert tussentijdse beelden op die minder vleiend zijn: er zijn jaren waarin u de verandering opmerkt. Dan stabiliseert er iets, en het gezicht op zestigjarige leeftijd is coherent met dat van dertig — dezelfde logica, sterker bevestigd.
Wat het tweede werkelijk vraagt
Het wordt vaak beschreven als loslaten, wat onjuist en onrechtvaardig is.
Het is veel veeleisender dan het andere. Het vraagt om volharding over decennia, een vast ritme, aandacht voor wat eronder gebeurt — en het geeft geen snelle beloning. Er is geen moment waarop u een resultaat ziet: er is een afwezigheid van achteruitgang, wat per definitie onzichtbaar is.
Daarom houden zo weinig mensen het vol. Het is niet de makkelijke weg: het is de weg zonder tussentijdse beloning.
De rol van de blik van anderen
Die is bepalend, en zelden in de goede zin.
De blik meet afstanden. Hij vergelijkt met gisteren, met de foto, met wat hij zich herinnert. Hij neemt de samenhang van een traject niet waar — dat vraagt om afstand, en afstand bestaat alleen achteraf.
Dat maakt de tweede weg zo moeilijk vol te houden: hij wordt in realtime slecht beoordeeld en aan het einde goed. Iedereen die ooit lang een impopulair standpunt heeft ingenomen, herkent de structuur.
Wat dit veronderstelt te weten
Er is een verschil tussen een gezicht laten gaan waar het heen gaat en het zomaar ergens heen laten gaan.
Het eerste veronderstelt dat u weet wat zijn eigen richting is — wat die aard wordt, wat hij in elk decennium vraagt, wat hij het eerst verliest en wat hij behoudt. Elke logica heeft haar eigen manier om de tijd te doorkruisen, en ze lijken niet op elkaar: de ene wordt holler, de andere zakt uit, weer een andere wordt dunner, nog een andere tekent zich af.
Zonder die informatie doet u niet de tweede weg. U doet de derde, namelijk niets doen, en die levert helemaal niet dezelfde beelden op.
De eigen richting van een gezicht leest u niet af aan het gezicht zelf. U leest haar vanaf het begin — en zij is het enige wat het mogelijk maakt een ouder worden te begeleiden in plaats van het te ondergaan of te bestrijden.