Een natuur die vasthoudt lichter maken
Wanneer uw natuur vasthoudt en moeite heeft los te laten, antwoordt de traditie met adem, scherpe smaak en orde — kleine gebaren die weer openen wat gesloten was.
Er bestaat een soort natuur die iets meer vasthoudt dan andere. U herkent haar in uzelf lang voordat iemand haar benoemt: het verdriet dat blijft nadat alles is gezegd, de moeite om los te laten wat voorbij is, de manier waarop een oud verlies zich weer opent bij de eerste herfstmelancholie. In de oude lezing van de vijf elementen is dat de signatuur van een temperament dat neigt naar precisie en maat — en zijn adel, en zijn moeilijkheid, zijn één en hetzelfde verdriet.
Het gezicht dat zich sluit
Een natuur die te veel vasthoudt, toont zich graag op de fijne vlakken van het gezicht. De kaak en de contouren van de wangen, waar het Metaal zijn huid strak en fijnmazig houdt, beginnen gespannen en wat droog te lijken; de teint, ooit helder en gepolijst, verliest zijn soepelheid en sluit zich. Dat is de klassieke lezing van het Metaal: de terughoudendheid die de trekken hun houding geeft, en, wanneer zij onophoudelijk knelt, het verdriet dat in de borst blijft steken en het oppervlak verhardt. Daarom verbonden de oude teksten dit element met de herfst, met de dingen die zich terugtrekken en ontbloten, met de droefheid die overloopt in terugtrekking.
Maar verdriet blijft zelden op zijn plaats. Aan zichzelf overgelaten, leent het de taal van zijn buren. Het kan naar binnen trekken en naar de stilte van het Water, onder de ogen, waar de schaduw zich neerzet. Het kan het voorhoofd verhitten, waar het Vuur zijn toevloed draagt, het verdriet dat langs boven naar buiten wil. Wat u in elk geval leest, is dezelfde ingehouden adem die zich wil openen. Het traditionele kader ziet daarin geen afzonderlijke klachten. Het ziet één enkele natuur die vasthoudt, en stelt één enkele rustige vraag: wat opent weer.
Waar een natuur die vasthoudt zich naartoe keert
Observeer iemand van dit temperament op een dag van verdriet en u ziet het antwoord zonder dat iemand het u zegt. Hij moet vóór alles ademen — niet zuchten en inzakken, daarover is de traditie duidelijk, maar ruim ademen, de borst openen, de wijde lucht weer plaats laten maken waar het verdriet zich had samengepakt. Hij zoekt orde en helderheid: een opgeruimde kamer, iets dat netjes staat, de frisse lucht van een raam dat ’s ochtends openstaat.
En hij keert zich naar het scherpe. Dat is het oudste oriëntatiepunt. Waar een zwaardere natuur het zoete en voedzame wil, gaat de natuur die vasthoudt, bijna zonder erbij na te denken, naar de levendige, aromatische smaken van het naseizoen — gember en radijs, ui en prei, kruiden die een beetje prikkelen en de adem vrijmaken. In de correspondentie van de smaken is het scherpe de smaak die verspreidt wat stagneert en de doorgang weer opent. Een gekruide bouillon, wat verse aromaten, een soep die verwarmt en vrijmaakt: dat is geen remedie maar een keuken, de tafel die een natuur die vasthoudt zichzelf altijd heeft gedekt wanneer de bladeren vallen.
De rituelen schikken zich rond hetzelfde instinct. Laten gaan wat voorbij is in plaats van het vast te houden. Opruimen, ordenen, plaats maken. Het verdriet een tijd en een vorm geven, en dan het raam weer openen. Niets daarvan is spectaculair. De oude wijsheid van een temperament dat vasthoudt is een wijsheid van kleine loslatingen — iets minder greep, iets meer adem — herhaald tot de trekken zich ontspannen en de huid, op de kaak, haar helderheid terugvindt.
Daar hoort een subtielere kunst bij, die adem en tafel niet helemaal alleen kunnen bereiken. Weten hoeveel verdriet een natuur draagt, waar het bij zijn buren is verdwaald, en welke verzachting bij welk seizoen hoort, dat is een lezing van de hele persoon — die een geoefende hand altijd in één onthaaste blik heeft weten te vatten. Een natuur die vasthoudt en weer in evenwicht is, is nooit leeggehaald tot onverschilligheid. Zij is teruggebracht naar het punt waarop haar maat, nog één keer, weer helemaal de hare wordt.
Elke natuur draagt haar eigen klimaat, en het uwe werd vastgelegd op de dag van uw geboorte. Voordat u beslist wat er geopend moet worden en wat bewaard moet blijven, is het de moeite waard te weten welk element u leest — de terughoudendheid die de kaak spant, of een heel ander element, dat een verdriet draagt dat nooit werkelijk het zijne was.