Vata, Pitta, Kapha: de drie dosha's en de vijf

Veel mensen kennen hun dosha zonder hun element te kennen, en de vergelijking van beide systemen is leerzaam — minder om wat hen scheidt dan om wat ze allebei beweren.

Wat het Indiase systeem zegt

De grondteksten — de Charaka Samhita, de Sushruta Samhita, samengesteld tussen de vijfde eeuw voor onze jaartelling en de tweede eeuw erna — beschrijven drie werkingsprincipes: Vata, Pitta, Kapha.

Elk benoemt een manier van zijn: beweging en droogte voor de ene, warmte en transformatie voor de tweede, stabiliteit en dichtheid voor de derde.

Het beslissende punt ligt elders. Deze teksten maken onderscheid tussen de prakriti, de eigen constitutie van een persoon, vastgelegd bij de geboorte en onveranderlijk gedurende het hele leven, en de toestand van het moment, die wél varieert.

Dat is een onderscheid van een opmerkelijke precisie, en het is precies wat ontbreekt in het moderne vocabulaire van de verzorging.

Wat het Chinese systeem zegt

De Huangdi Neijing Su Wen, geschreven over meerdere eeuwen rond het begin van onze jaartelling, beschrijft vijf bewegingen in plaats van drie principes: Hout, Vuur, Aarde, Metaal, Water.

Het kader is fijner — vijf registers in plaats van drie — en het voegt iets toe wat het Indiase systeem anders formuleert: relaties tussen de vijf. Elk voedt er één en tempert een derde, waardoor u begrijpt waarom een onbalans op de ene plek zich elders laat zien.

Acupunctuur en moxibustie, die tot dit kader behoren, staan sinds 2010 op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid van UNESCO. Dat is een culturele erkenning, geen gezondheidskundige — en precies in die hoedanigheid interesseert dit kader ons.

Wat beide systemen gemeen hebben

Drie dingen, en ze wegen zwaarder dan hun verschillen.

Een vaste constitutie. Beide stellen dat een verhouding aan het begin wordt vastgelegd en niet verandert. Het is geen stemming en geen toestand: het is een gegeven.

Een onderscheid tussen de grond en het moment. Beide scheiden wat u bent van wat u doormaakt — iets wat het vocabulaire van het huidtype helemaal niet doet.

Een persoonlijk advies. Geen van beide geeft iedereen dezelfde aanbeveling. Dat is de kern van hun praktijk.

Wat geen van beide heeft opgelost

De sleutel.

Hoe weet u tot welke constitutie u behoort? Door de observatie van een behandelaar, door een vragenlijst, door een lezing van het lichaam en het gedrag.

Dat zijn uitstekende aanwijzingen, en ze hebben één gemeenschappelijk gebrek: ze lopen via wat varieert. Twee behandelaars kunnen verschillend lezen; twee vragenlijsten die zes maanden na elkaar worden ingevuld, kunnen twee uitkomsten geven.

Een constitutie hoort vast te liggen. Een methode die haar afleest aan wat beweegt, kan geen vast resultaat opleveren.

Dat is het enige punt waarop vooruitgang nodig was — en het heeft te maken met de aard van het gegeven waarvan u vertrekt, niet met de fijnheid van het kader.