De generatie die de standaard weigerde

De twintigste eeuw werkte met één enkel model. Het veranderde elke twintig jaar van vorm, maar het bleef één model: in elk tijdperk één silhouet, één gezicht, één manier om mooi te zijn, en al het andere werd aan die maatstaf afgemeten.

Dat systeem is ingestort, en vrij snel.

Wat er werkelijk is veranderd

Het is niet zo dat het model inclusiever is geworden. Het is dat het idee van een model zelf niet langer geloofwaardig is.

Een hele generatie is opgegroeid met een oneindig veel gevarieerdere stroom beelden dan alles wat eraan voorafging, en heeft daaruit een eenvoudige conclusie getrokken: er bestaat geen algemeen juist antwoord. Wat bij de een past, past niet bij de ander, en dat zegt niets over hun beider waarde.

Dat is een aanzienlijke vooruitgang, en het schept een probleem dat niemand had voorzien.

Het probleem van de weigering

Een standaard, hoe onrechtvaardig ook, vervult een functie: hij geeft een criterium.

Haalt u hem weg, dan moet u hem vervangen. Anders blijft iedereen achter met een vrijheid die hij niet weet te hanteren — en vrijheid zonder criterium brengt geen eigenheid voort, maar aarzeling.

Precies dat zien we gebeuren. Nooit hadden zoveel mensen toegang tot zoveel opties, en nooit zeiden zoveel mensen niet te weten wat bij hen past. De weigering van de standaard heeft het terrein vrijgemaakt zonder een kompas te bieden.

De vervangers die zijn geprobeerd

De eerste was het huidtype. Dat is het criterium van het schap, en het is zwak: het beschrijft een oppervlaktetoestand, wisselend, seizoensgebonden, en het stopt vijf verschillende logica’s in hetzelfde vakje zodra ze hetzelfde symptoom voortbrengen.

De tweede was de levensstijl. Dat is beter, omdat het dieper kijkt, maar het blijft algemeen: de aanbevelingen gelden voor iedereen, dus volstaan ze voor weinig mensen.

De derde was zelfexpressie — doen wat u prettig vindt, wat op u lijkt. Dat is een goed esthetisch antwoord, maar geen criterium: smaak zegt niet wat een gezicht nodig heeft.

Geen van de drie vervangt wat een standaard bood, namelijk een stabiel referentiepunt om zich toe te verhouden.

Wat er nodig is om een standaard te vervangen

Een referentie die noch collectief noch willekeurig is. Dat wil zeggen: eigen aan ieder mens, en toch vast.

Dat lijkt een tegenstrijdige eis, en toch is het precies wat de oudste tradities voorstelden. Zij vergeleken niemand met een gemeenschappelijk model; zij deelden mensen in een klein aantal logica’s in, en ieder verhield zich vervolgens tot de zijne.

Dat verplaatst de hele vraag. U vraagt zich niet langer af of u aan iets uiterlijks beantwoordt — u vraagt zich af of u in overeenstemming bent met uw eigen richting. Het eerste is vernederend van opzet. Het tweede is controleerbaar.

Wat een generatie die gelijk heeft, ontbeert

Ze had gelijk om het ene model te weigeren. Wat haar ontbreekt, is een sleutel.

Die sleutel is de logica die eigen is aan ieder mens: wat zijn gezicht van nature doet, wat het vraagt, hoe het door de tijd gaat. Ze is stabiel, ze vergelijkt zich met niemand, en ze maakt mogelijk wat de weigering van de standaard beloofde zonder het waar te kunnen maken — een schoonheid die geen rangorde is.

Ze laat zich niet in een spiegel lezen en niet in een vragenlijst verklaren. Ze laat zich lezen vanaf het begin.