Wat uw grootmoeder gezegd zou hebben

Kijk eens wat een vrouw zestig jaar geleden in haar badkamer had staan. Drie of vier dingen. Dertig jaar lang dezelfde.

Men verklaart dat met het beperkte aanbod, en dat is een deel van de waarheid. Het is niet de hele waarheid.

Wat ze deed

Water, milde zeep of helemaal geen zeep, een crème, een olie voor de handen, en af en toe iets uit de keuken — honing, klei, een beetje melk, een aftreksel.

Ze veranderde niet. Ze vergeleek niet. Ze vroeg zich niet af of ze iets anders had moeten nemen.

En een aanzienlijk deel van die vrouwen had op hun zeventigste een gezicht in betere staat dan wat vandaag een plank met vijftien producten oplevert.

Wat ze wist zonder het te benoemen

Drie dingen, en het zijn precies de dingen die we opnieuw ontdekken.

Regelmaat wint het van intensiteit. Een bescheiden gebaar dat dertig jaar lang elke avond wordt herhaald, levert meer op dan een ambitieus protocol dat drie maanden per jaar wordt volgehouden.

Niet beschadigen telt zwaarder dan verbeteren. Er werd niet geschrobd, niet gestript, niet om de zes maanden gewisseld. Het grootste deel van het werk bestond uit iets níét doen.

De tijd doet de rest. Niemand verwachtte binnen drie weken resultaat. Men hield vol en beoordeelde over jaren — de enige schaal waarop dit onderwerp iets zegt.

De zin die u niet meer hoort

Het is de zin die er het meest toe doet, en hij is volledig uit het vocabulaire verdwenen.

In de oude huizen zei men tegen mensen: dat is niets voor u.

De middelen werden ingedeeld naar bestemming, niet naar effect. Zulke klei voor zulk gezicht. Zulke olie voor zulke huid. Zulk gebaar voor zulk temperament. Men bood geen vijf antwoorden aan en liet de ander raden — men noemde het juiste, en wees de andere vier ronduit af.

Een schap zegt dat nooit. Dat kan het niet: het stelt voor, het voegt toe, het verbreedt, en laat de klant een selectie maken die hij niet kan maken.

Wat er precies verloren is gegaan

Niet de producten — die zijn beter, veiliger, aangenamer dan ooit tevoren.

Wat verloren is gegaan, is de indeling. Het vermogen om te zeggen voor wie iets bedoeld was, en dus al het andere te weigeren.

Daarom kunt u vandaag tien keer meer uitgeven dan een vrouw in 1960 en minder bereiken. U heeft meer middelen en minder maatstaf.

Wat we terug zouden moeten vinden

Eén ding, en het is noch nostalgisch noch ingewikkeld: weten bij welke logica u hoort.

Dat is wat de oude huizen in staat stelde nee te zeggen. Dat is wat een moderne plank mist. En dat raadt u niet door naar uzelf te kijken, want twee tegengestelde gezichten kunnen er hetzelfde uitzien.

Het valt af te lezen vanaf het begin — in wezen op dezelfde manier waarop men vroeger wist dat een kind op haar vader of haar moeder leek nog vóór ze opgroeide.