Jeanne Moreau, gelezen als Water

Er is iets aan haar dat u onmiddellijk opmerkt en niet kunt benoemen: wat ze zegt lijkt altijd te komen van een plek die verder ligt dan de zin.

Het is een effect van diepte, en het ontstaat niet door spel. Het komt voort uit een manier van zijn waarbij het wezenlijke zich eronder bevindt.

In onze lezing van de vijf elementen draagt dit een naam. Zij leest zich, in onze ogen, als een gestalte van Water — een lezing van het beeld dat zij ons heeft nagelaten, een portret in interpretatie, getekend vanuit uitsluitend de publieke figuur.

Het element dat van onder komt

Water hoort bij de winter, bij de reserve, bij wat zich niet toont. Zijn wijze van uitdrukken is niet de demonstratie maar het aan de oppervlakte komen.

Dat is wat deze natuur zo bijzonder maakt in de cinema: zij hoeft niets te produceren om aanwezig te zijn. De toeschouwer vermoedt dat er iets anders is, en dat vermoeden doet al het werk.

Het maakt haar ook moeilijk te verdragen voor anderen, omdat wat eronder zit niet wordt uitgesproken, en men er niet op kan antwoorden.

Vrijheid als reserve

Water klaagt niet en discussieert niet: het verwijdert zich.

Een leven gemaakt van vertrek, van heldere keuzes, van elegante weigeringen is precies het leven dat deze natuur spontaan leeft. Wat men voor onafhankelijkheid aanziet, is in de taal van de elementen vaak een manier om een reserve te beschermen.

Wat Water betaalt

Zij geeft geen enkel tussentijds signaal. Zij houdt vol, zij houdt vol — en dan laat zij los.

Zij is de enige van de vijf naturen voor wie rust geprogrammeerd moet worden in plaats van gevoeld, omdat haar vermoeidheid niet geleidelijk komt: zij komt in één keer, na maanden waarin niets zichtbaar was.

Wat Water met het gezicht doet

Het leest zich aan de wangen en aan de holte onder de ogen. De schaduw wint terrein, de volumes zakken een tree, en het gezicht krijgt een ernst die de persoon niet noodzakelijk voelt.

Het leest zich bij het ontwaken, nooit ’s avonds.

En u

Een diepte behoort alleen toe aan wie haar draagt, en er valt niets van over te nemen.

Wat u toebehoort, is uw eigen economie: wat u bewaart, wat u uitgeeft, en hoe snel u weer aanvult. Zij beslist over veel meer dan een gezicht, en zij laat zich niet afleiden uit een spiegel.

Zij leest zich vanaf het begin.