Owoc, którego Pani pragnie

Proszę obserwować się na targu. Nie owoc, który Pani wybiera po namyśle, lecz ten, wokół którego zamyka się Pani dłoń, zanim cokolwiek Pani postanowi. Śliwka tak kwaśna, że wykrzywia usta, a mimo to po nią Pani wraca. Brzoskwinia, której Pani pragnie tylko ciężkiej i ociekającej sokiem. Gruszka ledwie dojrzała, jeszcze twarda, chłodna w dotyku. Ten gest jest starszy niż apetyt. To drobny podpis, przy którym dawna lektura pięciu żywiołów zatrzymałaby się na dłużej.

Smak to uczciwa chemia. Kwasowość to dzieło kwasów organicznych, a niedojrzały owoc jest ich pełen; w miarę dojrzewania kwasy łagodnieją, a skrobia zamienia się w cukier — dlatego ten sam owoc potrafi być jednego tygodnia ostrym przebłyskiem, a następnego dojrzałą słodyczą. Kuchnie całego świata od wieków celowo z tego korzystały — odrobina kwasu, by obudzić danie, łyżka miodu, by je ukoić. Pani pragnienie wybiera, w którym punkcie tej krzywej Pani chce żyć. A miejsce, w którym Pani chce żyć, zwykle mówi coś o tym, kim Pani jest.

Cztery porywy

Zacznijmy od miłośniczek kwaśnego. Tych, które gryzą cytrynę, trzymają w zapasie kwaśne wiśnie i zielone mango z chili, które czują, że danie jest niepełne, dopóki czegoś w nim nie brakuje. W tym geście jest pęd, pragnienie skierowane ku przodowi, upodobanie do ostrza zanim nadejdzie wygoda. W tradycyjnym ujęciu ta skłonność należy do Drzewa — nurtu, który dawni czytelnicy wiązali ze skroniami, z pewnym tłustym połyskiem czoła pod koniec dnia, z niespokojną energią potrzebującą kierunku. Kwaśne nie uspokaja. Zaostrza. Niektóre osoby są stworzone do tego, by pragnąć zaostrzenia.

Potem te, które wyciągają dłoń ku słodyczy w pełni dojrzałej — miodowa figa, najhojniejszy melon, owoc jako ukojenie, nie iskra. To przyciąganie ku spokojnemu środkowi krzywej dojrzewania, a dawna lektura umieszczała tę stałość przy Ziemi: środek twarzy, nos i jego okolice, skłonność do zatrzymywania i lekkiego zastoju, natura, która gromadzi wokół siebie innych i woli ciepły pokój. Słodycz nie jest tu pobłażaniem. To powrót do domu.

I te, które pragną przede wszystkim chłodu — winogrona prosto z lodówki, arbuza wyjętego z lodu, owocu, który odpowiada na upał bardziej niż na głód. Chłód to pragnienie samo w sobie i biegnie w dwóch kierunkach, które dawne ujęcie znało dobrze. Jest rodzaj promienny, skory do rumieńców i gorący w poprzek czoła, przyciągany przez jaskrawe czerwienie dojrzałe w słońcu i przez wszystko, co obniża temperaturę — podpis Ognia, pełen blasku i żaru, który prosi o równowagę. I jest rodzaj głęboki, ten, który sięga poza powierzchnię po ciemne jagody, zimne serce śliwki, głębię i cień — nurt, który czytelnicy wiązali z Wodą, z policzkami, z cieniem pod oczami, z naturą płynącą nieruchomo i głęboko.

Ta, która czeka

Na końcu — i najłatwiej ją przeoczyć — poryw ku ledwie dojrzałemu. Gruszka trzymana twardo, jabłko chrupiące i odrobinę zielone, owoc wybrany właśnie dlatego, że jeszcze nie poddał się miękkości — blady, czysty, dokładny, nieco surowy. Tam, gdzie inne pragną cukru, który przyniesie dojrzewanie, ta dłoń woli owoc, zanim ustąpi. Dawna lektura przypisywała tę powściągliwość Metalowi: linia żuchwy, suchość domagająca się troski, wyrafinowanie ufające czystej krawędzi raczej niż bujności. To upodobanie do formy trzymanej w ryzach, zanim złagodnieje.

Nic z tego nie jest regułą i nic z tego nie jest całością Panią. Jedno pragnienie to nić, a Pani jest utkana z pięciu. Kwaśny tydzień ustępuje słodkiemu; gorące popołudnie czyni z nas wszystkich miłośniczki chłodu. Ale w ciągu sezonu gest się powtarza, a powtórzenie jest znakiem, który zdradza — ten sam róg misy z owocami, raz za razem, długo po tym, jak zmieniła się pogoda.

Więc następnym razem, gdy Pani dłoń poruszy się, zanim Pani zdąży pomyśleć, proszę zauważyć, jakiego owocu chce i w jakim stopniu dojrzałości. Gdzieś w tym drobnym, bezrefleksyjnym geście jeden z pięciu mówi głośniej niż pozostałe — a warto wiedzieć dokładnie, pod którym Pani przyszła na świat.