Co powiedziałaby Państwa babcia

Proszę spojrzeć, co kobieta miała w swojej łazience sześćdziesiąt lat temu. Trzy lub cztery rzeczy. Te same przez trzydzieści lat.

Tłumaczy się to ubóstwem oferty i jest w tym część prawdy. Ale nie cała prawda.

Co robiła

Woda, delikatne mydło albo żadne mydło, krem, olejek do rąk i od czasu do czasu coś wzięte z kuchni — miód, glinka, odrobina mleka, napar.

Nie zmieniała. Nie porównywała. Nie zastanawiała się, czy powinna była wziąć coś innego.

A znaczna część tych kobiet miała w wieku siedemdziesięciu lat twarze w lepszym stanie niż to, co dziś daje półka z piętnastoma produktami.

Co wiedziała, nie nazywając tego

Trzy rzeczy — dokładnie te, które odkrywamy na nowo.

Regularność znaczy więcej niż intensywność. Skromny gest powtarzany co wieczór przez trzydzieści lat daje więcej niż ambitny rytuał utrzymywany trzy miesiące w roku.

Nie niszczyć liczy się bardziej niż poprawiać. Nie pocierało się, nie zdzierało, nie zmieniało co pół roku. Największa część pracy polegała na tym, by nic nie robić.

Czas robi resztę. Nikt nie oczekiwał rezultatu w trzy tygodnie. Trwało się przy swoim i oceniało po latach — a to jedyna skala, na której ten temat cokolwiek mówi.

Zdanie, którego już się nie słyszy

To ono znaczy najwięcej i całkowicie zniknęło ze słownika.

W dawnych domach mówiło się ludziom: to nie jest dla Państwa.

Materiały były klasyfikowane według adresata, nie według działania. Taka glinka do takiej twarzy. Taki olejek do takiej skóry. Taki gest do takiego temperamentu. Nie proponowano pięciu odpowiedzi, każąc zgadywać — wskazywano tę właściwą i otwarcie odsuwano pozostałe cztery.

Półka sklepowa nigdy tego nie powie. Nie może: proponuje, dodaje, poszerza i zostawia klientowi wybór, do którego nie ma on narzędzi.

Co dokładnie zostało utracone

Nie produkty — są lepsze, bezpieczniejsze, przyjemniejsze niż kiedykolwiek wcześniej.

Utracona została umiejętność klasyfikowania. Zdolność powiedzenia, do kogo dana rzecz się zwraca, a więc odrzucenia całej reszty.

Dlatego dziś można wydać dziesięć razy więcej niż kobieta w 1960 roku i otrzymać mniej. Mamy więcej środków i mniej kryterium.

Co należałoby odzyskać

Jedną rzecz — ani nostalgiczną, ani skomplikowaną: wiedzieć, do jakiej logiki się należy.

To właśnie pozwalało dawnym domom mówić „nie”. Tego brakuje współczesnej półce. I nie da się tego odgadnąć, patrząc na siebie, bo dwie przeciwne twarze mogą wyglądać tak samo.

Czyta się to od początku — w gruncie rzeczy tak samo, jak kiedyś wiedziano, że dziecko wdało się w ojca lub w matkę, zanim jeszcze podrosło.